آيا آموزش‌ قرآن‌ براي‌ پايه‌ اول‌ و دوم‌ ابتدايي‌ ممكن‌ است‌؟

 سخني‌ با شما

 چند سالي‌ است‌ كه‌ آموزش‌ قرآن‌ از پايه‌ اول‌ ابتدايي‌ شروع‌ شده‌ است‌ در صورتي‌ كه‌ سال‌هاي‌ گذشته‌ از پايه‌ سوم‌ شروع‌ مي‌شد و اين‌ امر باعث‌ ابهاماتي‌ گرديده‌ است‌. لازم‌ است‌ آن‌ را مورد بررسي‌ قرار دهيم. ابهاماتي‌ كه‌ براي‌ آموزش‌ قرآن‌ از پايه‌ اول‌ مي‌توان‌ نام‌ برد عبارتند از:

 1- در خواندن‌ قرآن‌ با انواع‌ اعراب‌، اتصالات‌، حروف‌ ناخوانا و برخي‌ ويژگي‌هاي‌ ديگر كه‌ با زبان‌ فارسي‌ تفاوت‌ دارد، روبه‌ روست‌.

 2- در آموزش‌ قرآن‌، دانش‌آموز گوش‌ مي‌كند و مي‌خواند ولي‌ نمي‌فهمد و گفتن‌ و نوشتن‌ نيز معمولا در كار نيست‌.

3-  آموزش‌ قرآن‌ همراه‌ با فهم‌ نيست‌ و به‌ تدريج‌ انگيزه‌ آموختن‌ را از دست‌ مي‌دهد.

 4-  دانش‌آموز هيچ‌گونه‌ آشنايي‌ قبلي‌ با الفاظ و كلمات‌ آن‌ - برخلاف‌ زبان‌ فارسي‌ كه‌ زبان‌ مادري‌ است‌ - ندارد.

 5- آموختن‌ هر زباني‌ در چهار مرحله‌ي‌ گوش‌ دادن‌، گفتن‌، خواندن‌ و نوشتن‌ انجام‌ مي‌شود و آموختن‌ هر كدام‌ از اركان‌ زبان‌ همراه‌ با فهم‌ است‌. ولي‌ عموم مرحله‌ اول‌ آموختن‌ قرآن‌ چنين‌ نيست‌.

 كارشناسان‌ تأليف‌ آموزش‌ قرآن‌ معتقدند پايه‌ اول‌ ابتدايي‌ مناسب‌ترين‌ زمان‌ براي‌ سوادآموزي‌ و آموزش‌ قرآن‌ است‌ و طرح‌ آزمايشي‌ قرآن‌ در چند سال‌ گذشته‌ مؤيد آن‌ است‌. در ذيل‌ راه‌حل‌هاي‌ ابهامات‌ بالا را از نظر مي‌گذرانيم‌ :

 1- مبتني‌ بودن‌ آموزش‌ روخواني‌ بر سير سوادآموزي‌ فارسي‌.

 2- استفاده‌ از رسم‌ الخط آموزشي‌ كه‌ ساده‌ترين‌ و نزديك‌ترين‌ رسم‌ الخط به‌ رسم‌الخط فارسي‌ در قرآن‌ است‌.

 3- سعي‌ شده‌ است‌ به‌ جاي‌ طرح‌ قواعد مختلف‌، شيوه‌ي‌ خواندن‌ صحيح‌ كلمات‌ و عبارات‌، در نوع‌ نگارش‌ خط اعمال‌ شود.

 4- جامعيت‌ آموزش‌ قرآن‌ با تاكيد بر آموزش‌ روخواني‌ و روان‌خواني‌ قرآن‌.

 5- بهره‌گيري‌ از نوارهاي‌ آموزشي‌ به‌ عنوان‌ يك‌ جزء مهم‌ در كسب‌ مهارت‌هاي‌ زباني‌ (لحن‌ و آهنگ‌ و ...) آموزش‌ قرآن‌ و نيز استفاده‌ از جاذبه‌هاي‌ آن‌.

 6- آموزش‌ قرآن‌ از پايه‌ اول‌ به‌ عنوان‌ زمان‌ سوادآموزي‌ توجيه‌ بيشتري‌ دارد تا پايه‌ سوم‌.

 7- جذاب‌ و دلپذير بودن‌ محتوا و روش‌هاي‌ تدريس‌، با تاكيد بر استفاده‌ از هنر، به‌ منظور دست‌يابي‌ هرچه‌ بيشتر به‌ پيامدهاي‌ عاطفي‌ آموزش‌.

 8- تناسب‌ محتوا با نيازها و علايق‌ و توانايي‌ دانش‌آموزان‌.

 9- تاكيد بيشتر بر مهارت‌هاي‌ عملي‌ نسبت‌ به‌ دانش‌ نظري‌ به‌ ويژه‌ مهارت‌ سمعي‌ و بصري‌.

 10- توجه‌ به‌ دو اصل«تشويق»و«احساس‌ موفقيت‌»در فرآيند ارزش‌يابي‌.

 11- استفاده‌ از برخي‌ داستان‌هاي‌ قرآن‌ كريم‌ براي‌ درك‌ مفاهيم‌ و جذابيت‌.

 12- استفاده‌ از تصاوير جذاب‌.

 13- بهره‌گيري‌ از فرهنگ‌ ترغيب‌ اولياء به‌ يادگيري‌ قرآن‌ دانش‌آموزان‌.

 14- فراگيري‌ معناي‌ برخي‌ از كلمات‌ و عبارات‌ كوتاه‌ قرآن‌.

 15- استمرار در آموزش‌ و تاكيد بر تمرين‌ و تكرار.

 16- استفاده‌ از فناوري‌ آموزشي‌، زيبا و جذاب‌ كردن‌ كتاب‌هاي‌ درسي‌ و توسعه‌ي‌ رسانه‌هاي‌ آموزشي‌ مانند كتاب‌ راهنماي‌ معلم‌، نوار، ضبط، لوحه‌ و ...

 17- استفاده‌ از روش‌ آسان‌ و حتي‌الامكان‌ خودآموز، به‌ نحوي‌ كه‌ معلم‌ بيشتر جنبه‌ي‌ راهنما دارد.

 با توجه‌ به‌ اين‌ رويكرد، برنامه‌ جديد آموزش‌ قرآن‌، جامعيت‌ آموزش‌ است‌;  يعني‌ آموزش‌ قرآن‌ به‌ نحوي‌ است‌ كه‌ از يك‌ سو همه‌ي‌ حيطه‌هاي‌ يادگيري‌ را شامل‌ مي‌شود به‌ ويژه‌ حيطه‌ عاطفي‌ كه‌ متكفل‌ ايجاد دانش‌ و علاقه‌ي‌ دانش‌آموزان‌ به‌ قرآن‌ و يادگيري‌ آن‌ است‌، تاكيد ورزيده‌ و از سوي‌ ديگر تمامي‌ موضوعات‌ ضروري‌ آموزش‌ قرآن‌ در حد امكان‌ شامل‌ گردد.

 با توجه‌ به‌ موارد ذكر شده‌ آموزش‌ قرآن‌ هم‌ مي‌تواند از پايه‌ اول‌ آغاز گردد و هم‌ مي‌تواند به‌ علت‌ نزديك‌ترين‌ رسم‌ الخط به‌ فارسي‌ به‌ آموزش‌ فارسي‌ كمك‌ كند.

                                                                                      حسين‌ اويسي‌

                                                                                  مدرس‌ تربيت‌ معلم‌